Kwaliteitszorg

Het Mondriaan Fonds vindt het belangrijk dat de beschikbare middelen op een zorgvuldige en doelmatige manier worden uitgegeven. Het zijn publieke gelden. Bij de beoordeling van aanvragen speelt het advies van de onafhankelijke adviseurs een doorslaggevende rol. Het advies van deze experts komt tot stand op basis van inbreng en overleg.

Om de integriteit en het vermijden van (de schijn van) belangenverstrengeling binnen de hele organisatie te waarborgen zijn raad van toezicht, bestuur, medewerkers en adviseurs gehouden aan de statuten, het huishoudelijk reglement en de protocollen van het Mondriaan Fonds.

Nevenfuncties van medewerkers en rvt-leden worden gemeld en met de leidinggevenden besproken op mogelijke belangenverstrengeling. Zoals elders beschreven, is er een klachtenprocedure voor de medewerkers, en daarnaast een voor externen. Van die laatste procedure is in 2025 geen gebruik gemaakt.

Toegekende bijdragen worden, behalve rechtstreeks aan de aanvragers, bekend gemaakt middels de website, het jaarverslag en nieuwsbrieven. Besluiten zijn op grond van de Algemene Wet Bestuursrecht voor bezwaar vatbaar en kunnen desgewenst aan de bestuursrechter ter toetsing worden voorgelegd.

Algemene Verordening Gegevensbescherming

In het kader van de Europese privacywetgeving Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) benoemen de 6 rijkscultuurfondsen gezamenlijk een onafhankelijke functionaris gegevensbescherming (FG) die toezicht houdt op, en adviseert over de naleving van de verordening. In verband met het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd van de vorige FG, is per 1 maart 2025 een nieuwe externe FG benoemd. Zie ook het hoofdstuk Administratieve Organisatie / Interne Beheersing.

Cultuurcodes

Het Mondriaan Fonds volgt de Governance Code Cultuur 2019. De code bevat 8 principes voor goed bestuur en goed toezicht. Op het gebied van transparantie en verantwoording volgt het Mondriaan Fonds de aanbevelingen uit de code. Ook de statuten van het Mondriaan Fonds zijn conform deze Governance Code Cultuur opgesteld.

Het Mondriaan Fonds hanteert tevens de Gedragscode Cultuurfondsen. Deze code bevat een reeks waarborgen voor de onafhankelijkheid van handelingen van fondsen, beoogt meer transparantie te creëren over de manier waarop de cultuurfondsen hun publieke taak uitoefenen en draagt zo bij aan het vertrouwen van aanvragers en burgers in de cultuurfondsen. Bij het opstellen van de gedragscode is in het bijzonder aandacht besteed aan de positie van de aanvrager. De code wordt door de fondsen gehanteerd onder het motto pas toe of leg uit. Dit waarborgt transparantie van beleid, zorgvuldige samenstelling van commissies en vermijding van belangenverstrengeling.

Bij afweging van belangen tussen volledige openheid over de behandeling van bij het fonds ingediende aanvragen enerzijds en privacy van aanvragers anderzijds, wordt in afwijking van de Code Cultuurfondsen geen publieke informatie verstrekt over afgewezen aanvragen. Een uitzondering is de publicatie van alle adviezen van de regeling Programma’s Kunstpodia op de website. Individuen die een afwijzende beslissing hebben ontvangen kunnen om een nadere motivering daarvan vragen. De reden dat het fonds deze besluiten meestal niet direct volledig motiveert, zoals in de Code Cultuurfondsen is vastgelegd, is dat veel aanvragers die afgewezen zijn daar geen prijs op stellen. Instellingen ontvangen deze informatie wel rechtstreeks.

Diversiteit Equity & Inclusie (DEI)

Diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid (equity) vormen een belangrijk fundament voor de versterking van het Mondriaan Fonds en het creëren van een omgeving, waarin iedereen, zowel medewerkers als aanvragers, zich welkom, gehoord en gewaardeerd voelt. Daarbij is het van belang dat diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid niet als losse onderdelen of afzonderlijke projecten worden gezien, maar zoveel mogelijk zijn geïntegreerd en verankerd in alle lagen en processen van de organisatie met als doel het bevorderen van de toegankelijkheid van het fonds.

In de beleidsperiode 2021-2024 is intern een train de trainer traject opgezet in samenwerking met ECHO, Expertisecentrum Diversiteitsbeleid met als doel de medewerkers op te leiden tot bewuste collega’s. Extern is het aanbod van regelingen vereenvoudigd, is de online uitleg begrijpelijker gemaakt en helpt een filterfunctie in 3 stappen de juiste subsidieregeling te vinden. Ook is de digitale toegankelijkheid verbeterd (met onder meer een contrastknop, readspeaker en imagediscriptions), en is er gestart met een inclusievere beeldtaal, als volgende stap in het DEI beleid: belonging.

In de beleidsperiode 2025-2028 blijft het vergroten van de toegankelijkheid een belangrijk aandachtspunt voor het fonds, zowel intern als extern. In lijn met de Code Diversiteit & Inclusie heeft het Mondriaan Fonds 5 doelen geformuleerd:

Het versterken van representatie binnen het aanbod aan regelingen, de besluitvorming over aanvragen en de groep van aanvragers.
Het verlagen van drempels door fysieke en digitale toegankelijkheid te verbeteren.
Het hanteren van inclusieve communicatie in alle uitingen en processen.
Het bevorderen van bewustwording en scholing onder medewerkers en adviseurs.
Het streven naar een diverse samenstelling van het personeelsbestand en het bevorderen van een inclusieve organisatiecultuur waarin ruimte is voor verschillende perspectieven en ervaringen.

Per jaar worden interne en externe aandachtspunten geformuleerd waar de organisatie zich het komende jaar op zal toeleggen:

Extern

Aandachtspunt: regio’s
In 2025 is het Mondriaan Fonds gestart met de ontwikkeling van regiopilots. Deze pilots moeten regio’s in het Koninkrijk versterken op het gebied van beeldende kunst en erfgoed. Per regio wordt gekeken wat nodig is om de eigen kwaliteiten en identiteit beter zichtbaar te maken. De pilots gaan van start in 2026.
Daarnaast organiseert het fonds regelmatig online spreekuren en informatiebijeenkomsten om aanvragers te informeren over de mogelijkheden. In 2025 is het fonds ook het land in gegaan om het beleidsplan toe te lichten. Met een mix van online en live bijeenkomsten bereiken we een brede groep mensen, op een manier die bij hen past.

Intern

Aandachtspunt 2025: dialoog en training

Na feedback op het plan voor 2025 is ervoor gekozen om meer aandacht te besteden aan diversiteit binnen het fonds. Samen met The Third zijn in kleine groepen dialoogsessies georganiseerd over diversiteit, inclusie en toegankelijkheid. Daaruit kwam naar voren dat de werkcultuur als open en betrokken wordt ervaren. Medewerkers voelen ruimte om hun werk op eigen wijze vorm te geven en tonen interesse in elkaars welzijn. Er is aandacht voor inclusie, bijvoorbeeld via diverse dieetopties bij bijeenkomsten, het vieren van verschillende feestdagen en hybride werken. De sessies maakten ook duidelijk waar groei mogelijk is: meer kennis en vaardigheden rond diversiteit, culturele sensitiviteit en inclusieve werkprocessen. Medewerkers noemden onder meer behoeften aan training over inclusief werven en selecteren, het herkennen van bias en het omgaan met machtsdynamieken en privileges. Hieruit zijn thema’s voor trainingen geformuleerd die in 2025 en 2026 plaatsvinden.

Het Mondriaan Fonds streeft ook in het personeelsbestand naar diversiteit. Daarom zijn ook in 2025 kandidaten met diverse achtergronden benaderd en geworven in het kader van verschillende vacatures. Ook in de representatie wordt gewerkt aan diversiteit, onder andere in de samenstelling van adviescommissies en in vacatureteksten.

Effectmeting

Het fonds zorgt voor monitoring, reflectie en effectmeting van zijn regelingen en activiteiten. Belangrijkste doel is te bekijken of de gestelde doelen van het fonds zelf en van de bijdragen worden behaald. Het Mondriaan Fonds vindt effectmeting essentieel. Om te monitoren of de eigen doelstellingen worden behaald, maar vooral ook om te laten zien welke rijkdom ontstaat via de investeringen van het fonds. Het gaat daarbij vooral om de directe resultaten en effecten van bijdragen, en niet zozeer om de maatschappelijke impact die door het fonds is veroorzaakt. Hieronder worden enkele voorbeelden van evaluaties en metingen gegeven.

Interne evaluaties

Alle bijdragen worden continu en structureel intern geëvalueerd en waar nodig aangepast. Aan het eind van iedere vergadering kijken de adviseurs terug op de manier waarop de beoordeling is verlopen. Dit verslag gaat naar het bestuur dat zo nodig actie onderneemt. Aan het einde van het jaar voert het Mondriaan Fonds jaarlijks een interne evaluatie van alle bijdragemogelijkheden uit.

Externe onderzoeken

Het fonds vroeg jaarlijks de zogeheten Kunstenaar Start-effectmetingcommissie om de bijdragen aan startende kunstenaars te onderzoeken, wat gebeurde tijdens de presentatie Prospects, de jaarlijkse startersexpositie op Art Rotterdam. In 2025 heeft de commissie geen effectmeting uitgevoerd; in plaats daarvan is een uitgebreid kwalitatief en kwantitatief onderzoek gedaan naar de effecten en impact van de regeling Kunstenaar Start. De opbrengsten van dit onderzoek worden mede gebruikt bij de doorontwikkeling van de regeling.

Daarnaast voerde Bureau Lahaut in 2025 een onderzoek uit naar de ontwikkeling van de praktijken van mid-career kunstenaars en naar wat nodig is om deze een impuls te geven. Ook is een onderzoek gestart naar de impact van de medewerkersregelingen waarmee aanstellingen voor kunst- en erfgoedprofessionals bij instellingen werden gefinancierd, zoals de regelingen Erfgoed Starters en Medewerkers Erfgoed Cariben. De uitkomsten van beide onderzoeken worden in 2026 verwacht.

Ten slotte heeft het Mondriaan Fonds in 2025 bijgedragen aan de Collectieve Selfie, uitgevoerd door BKNL (Beeldende Kunst Nederland). Deze Collectieve Selfie geeft een ‘snapshot’ van de stand van zaken binnen de beeldende kunstsector, bijvoorbeeld op het punt van de arbeidsmarkt voor kunstenaars en de hoogte van de financiering van presentatie-instellingen.