Partners

Het Mondriaan Fonds vervult een netwerkrol binnen het erfgoed- en beeldende kunstveld. Het brengt partijen samen, deelt kennis en laat zich inspireren door de ervaring en expertise van anderen. Daarom werkt het fonds nauw samen met talloze partners. 

Regiomakelaars  

Vanaf 2025 is het aantal regiomakelaars verbonden aan het Mondriaan Fonds uitgebreid van 3 naar 5. Zij werken aan het bereik van nieuwe potentiële aanvragers, opdrachtgevers en adviseurs in de regio en zijn aanspreekpunt voor vragen over subsidies van het Mondriaan Fonds. Elk op andere wijze, inspelend op de kansen en behoeften per regio, signaleren zij nieuwe initiatieven, doelgroepen en actuele ontwikkelingen op het gebied van beeldende kunst en cultureel erfgoed in hun regio. Daarnaast zijn de regiomakelaars aanwezig bij spreekuren en netwerkbijeenkomsten. Het team regiomakelaars bestond in 2025 uit Boris Brink (Noord), Carlijn Diesfeldt (midden-West), Erna aan de Stegge (Oost), Rebecca Nelemans (Zuidwest) en Farah Wilbers (Zuidoost).   

Ook in 2025 is een regiocoördinator aangesteld die de regiofunctie binnen het fonds versterkt en de regiomakelaars coördineert. Vanuit deze spilfunctie tussen de verschillende regio’s in Nederland kan het fonds beter inspelen op regionale ontwikkelingen. De regiocoördinator gaat enerzijds in gesprek met lokale en regionale bestuurders en beleidsambtenaren en verzamelt anderzijds signalen uit het werkveld over samenwerkingen, kansen en behoeften, die zij een plek geeft binnen de organisatie.  

In een maandelijks overleg delen de regiomakelaars en de regiocoördinator deze signalen en behoeften uit de verschillende regio’s. Medewerkers van het Mondriaan Fonds raadplegen hen bovendien regelmatig over de specifieke context van aanvragen die in de vergaderingen worden behandeld.   

De afgelopen jaren hebben de regiomakelaars het fonds geholpen de verbinding met uiteenlopende plekken in Nederland te versterken en een bredere groep aanvragers te bereiken. Voor potentiële aanvragers die een afstand tot het fonds ervaren, hebben de regiomakelaars een drempelverlagende werking. Potentiële opdrachtgevers worden door de regiomakelaars geattendeerd op de mogelijkheden die het Mondriaan Fonds biedt.   

Samenwerking rijkscultuurfondsen 2025 

De samenwerking van de rijkscultuurfondsen – het Nederlands Filmfonds, Fonds voor Cultuurparticipatie, Fonds Podiumkunsten, Mondriaan Fonds, Nederlands Letterenfonds en Stimuleringsfonds Creatieve Industrie – is een vaste waarde. Hoewel de fondsen opereren binnen een eigen opdracht en zich op een eigen sector richten, zijn er verschillende gedeelde regelingen, programma’s en prijzen om interdisciplinariteit en crossovers tussen sectoren te bedienen. De fondsen werken daarnaast met elkaar samen op het gebied van bedrijfsvoering om synergievoordelen te behalen. Daarnaast delen de fondsen actief kennis op verschillende terreinen. Goede voorbeelden van samenwerking worden in deze paragraaf uitgelicht en zijn opgenomen in de jaarverslagen van de zes fondsen. 

Beleidsmatige ontwikkelingen 

De rijkscultuurfondsen continueerden en verdiepten in 2025 de onderlinge samenwerking – in lijn met de ambities voor de beleidsperiode 2025-2028. Zo wordt er in toenemende mate samengewerkt op het vlak van IT, bedrijfsvoering, HR en AI-beleid, naast inhoudelijke samenwerking op bijvoorbeeld nieuwe interdisciplinaire regelingen voor het bereiken van nieuwe doelgroepen.  

Ook in de buitenwereld waren er ontwikkelingen die het werk van de rijkscultuurfondsen raakten. 2025 was het jaar van de val van het kabinet (3 juni 2025) en daaropvolgend verkiezingen voor de Tweede Kamer (29 oktober 2025). De directeuren van de rijkscultuurfondsen hebben regelmatig overleg op het vlak van strategie en beleid, externe ontwikkelingen zijn hierin een belangrijk gesprekspunt.  

Een belangrijke eerste stap in de aanpassing van het stelsel is dat de culturele rijkssubsidies vanaf 2029 voor maximaal 8 jaar kunnen worden verstrekt, in plaats van het huidige maximum van 4 jaar. Het kabinet wil daarvoor de Wet op het specifiek cultuurbeleid wijzigen. De ministerraad heeft hiermee in oktober 2025 ingestemd en het traject voor wetswijziging is in gang gezet.  

De fondsen zetten in op brede toegankelijkheid voor diverse doelgroepen. Daarvoor passen ze bestaande regelingen aan of maken nieuwe regelingen. Ook zetten ze in op brede zichtbaarheid en communicatie richting doelgroepen die de fondsen nog minder goed kennen. Een dilemma daarbij is wanneer het budget niet meegroeit en in (deel-)sectoren bezuinigingen zijn, dit zorgt voor overvraging van regelingen en een toenemend aantal afwijzingen. 

Waar het aantal afwijzingen van sommige fondsen groeit, groeit ook het aantal bezwaar- en beroepszaken tegen besluiten van deze fondsen. Ervaringen en uitspraken uit bezwaarprocedures worden meegenomen in aanpassingen van instrumentarium of procedures. In het juristenoverleg van de fondsen is hierover afstemming zodat dit consistent gebeurt.  

In 2025 zijn op initiatief van het ministerie van OCW gesprekken gestart met de 6 fondsen over het proces van goedkeuring en publicatie van regelingen en open oproepen. Hierin is door OCW gewezen op het juridisch kader en het belang van het publiceren van alle essentialia, dat wil zeggen alle van toepassing zijnde voorwaarden, criteria en informatie over subsidieplafonds en tijdvakken in de Staatscourant. Afspraken over een hernieuwde werkwijze in deze processen worden in 2026 geoperationaliseerd.  

Codes 

De 3 gedragscodes van de culturele sector, de Fair Practice Code, de Governance Code Cultuur en de Code Diversiteit & Inclusie, vormen belangrijke randvoorwaarden voor het rijksbeleid. Onderwerpen die raken aan de codes, zoals eerlijke beloning, toegankelijkheid, sociale veiligheid en bestuurlijke verantwoordelijkheid, spelen in alle (deel)sectoren van de rijkscultuurfondsen.  

De rijkscultuurfondsen ontvangen vanaf 2025 aanvullende middelen om eerlijke beloning van werkenden in hun sectoren te ondersteunen. De manier waarop de fondsen deze middelen inzetten verschilt en is afhankelijk van de context van de sector waarin het fonds actief is. Waar aanvullend onderzoek nodig was om tot een goede inschatting van de noden te komen, is dit door de fondsen in afstemming met OCW uitgevoerd. In afstemming met OCW zijn de fondsen tot een vergelijkbare aanpak gekomen waar dat mogelijk bleek. De middelen zijn verdeeld over zowel meerjarige als projectsubsidies. Bestaande en nieuw ontwikkelde beloningsrichtlijnen en cao’s vanuit het programma FairPACCT ondersteunen de sector en de fondsen bij het concreet maken van fair pay.  

In samenwerking met Platform ACCT en Kunsten ’92 startten de fondsen de ontwikkeling van een Fair Practice Gids, een platform met praktische tips voor aanvragers over het toepassen van het principe van fair practice op hun project en hoe dit concreet in de aanvraag te verwerken. Behalve de rijkscultuurfondsen werden ook het Cultuurfonds, Fonds21 en VSBfonds betrokken. De gids wordt in het voorjaar van 2026 gelanceerd. Naast de gids werd ook een Fair Practice Tutorial ontwikkeld. Via het tutorial krijgen medewerkers van de fondsen en adviseurs concrete handvatten om fair practice beter te begrijpen en toe te passen in het werk. 

De rijkscultuurfondsen hanteren sinds 2008 een eigen gedragscode om te verzekeren dat zij op een zo objectief, zorgvuldig, transparant en efficiënt mogelijke wijze werken. De laatste actualisatie van de code dateerde alweer uit 2012. De gedragscode is daarom in 2025 opnieuw geactualiseerd met verwijzingen naar nieuwe Governance Code Cultuur en de klachtenprocedures die de fondsen hanteren. De nieuwe gedragscode gaat in per 1 maart 2026. 

Voorbeelden samenwerking 

Interdisciplinaire regelingen
De groep interdisciplinaire makers en organisaties is divers. Een deel heeft een interdisciplinaire praktijk die de scope van één fonds overstijgt. Een ander deel, met name de makers die vanuit informele netwerken werken, hebben van nature een brede kunstpraktijk. Met 2 gedeelde regelingen onderzoeken de fondsen de behoeften van beide groepen. Aanleiding was het rapport Inspelen op ‘grenzeloze’ creativiteit van Blueyard. Recent vraagt ook de Raad voor Cultuur aandacht voor deze makers en organisaties in haar advies Toegang tot cultuur. Of er daadwerkelijk een (grote) groep aanvragers is die niet voldoende zichtbaar is of voor interdisciplinair werk geen financiering kan vinden, kan eigenlijk alleen onderzocht worden door een nieuwe interdisciplinaire regeling te creëren. 

Het Mondriaan Fonds doet samen met het Letterenfonds, Fonds Podiumkunsten en Filmfonds interdisciplinair onderzoek. Deze 4 fondsen hebben middelen gereserveerd voor een interdisciplinaire regeling en hopen hier in 2026 een start mee te maken. In 2025 zijn het Fonds voor Cultuurparticipatie als penvoerder en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie begonnen aan een procedure-georiënteerd onderzoek naar een nieuwe en participatieve vorm van ondersteuning op basis van ‘Trust-based financieren van the Culture’. Doel van het project is om inzichten te krijgen wat werkt in alternatieve procedures van financiering. De samenwerking is gericht op ondersteuning van partijen (makers, netwerken, gemeenschappen) binnen ‘the Culture’ met een interdisciplinaire kunstpraktijk.  

Beide initiatieven worden namens alle rijkscultuurfondsen gestart en gezamenlijk gecommuniceerd. De ervaringen met beide pilotregelingen zullen we evalueren, zodat we deze bevindingen kunnen meenemen bij aanpassingen van het bestaande instrumentarium of de structuur van de samenwerking tussen de fondsen. 

Johannes Vermeerprijs
De Johannes Vermeerprijs is de Nederlandse staatsprijs voor de kunsten en is in 2008 ingesteld door de Nederlandse regering om uitzonderlijk artistiek talent te eren en te stimuleren. De organisatie van de prijs is in handen van de fondsen (sinds 2021, voorheen Boekmanstichting). De prijs kan worden toegekend aan in het Koninkrijk der Nederlanden werkende kunstenaars uit alle artistieke disciplines: van dans tot design, van mode tot muziek, van schilderen tot schrijven. De Johannes Vermeerprijs bestaat – naast een bokaal – uit een prijzengeld van 100.000 euro. De winnaar mag dit bedrag besteden aan een speciaal project op zijn of haar werkterrein. 

De Johannes Vermeerprijs 2025 is op maandag 17 november 2025 uitgereikt aan Marco Gerris vanwege zijn baanbrekende werk waarin hij dans, theater en andere disciplines samenbrengt. Het is voor het eerst dat de Johannes Vermeerprijs uitgereikt is aan een kunstenaar in het dansveld. De jury, onder voorzitterschap van Marise Voskens, noemde Gerris een absolute vernieuwer op het grensvlak van urban sports, dans, theater en andere disciplines. “Hij laat de universele artistieke taal en energie van dans en beweging samensmelten tot onverwachte combinaties, waarbij hij het podium transformeert tot een parcours voor alles en iedereen.” 

Regionale samenwerking
Toegang tot cultuur in alle regio’s is een speerpunt in de huidige beleidsperiode. Onder andere talentontwikkeling, geografische spreiding en regionale samenwerking zijn speerpunten. Het ministerie van OCW organiseert een zeswekelijks overleg met de cultuurregio’s. Vertegenwoordigers vanuit het hele land zijn hier aangesloten. Ook vanuit de fondsen is vertegenwoordiging aanwezig. Daarnaast hebben de fondsen, al dan niet gezamenlijk, veelvuldig contact met gemeenten en provincies. Met het Interprovinciaal Overleg (IPO) is een bijeenkomst voorbereid voor rijkscultuurfondsen en provincies om de samenwerking te verdiepen (deze vond begin 2026 plaats).  

Caribisch Gebied
In 2025 werd de website rijkscultuurfondsen.org gelanceerd, de subsidieaanvraaghulp voor culturele instellingen en makers op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Eustatius, Saba en Sint Maarten. Op deze site is informatie te vinden over een selectie van subsidieregelingen van de rijkscultuurfondsen. Een digitale aanvraaghulp helpt eenvoudig de juiste regeling te vinden en er zijn overzichtelijke samenvattingen beschikbaar in 4 talen: Engels, Papiamentu, Papiamento en Nederlands. Er wordt met lokale professionals gewerkt. Sinds de lancering wordt de site actief gepromoot: er zijn 12 video’s gemaakt over projecten die de fondsen hebben ondersteund op de 6 eilanden, en er loopt een social-mediacampagne.  

Beleidsontwikkeling AI
De ontwikkelingen op het gebied van AI gaan razendsnel en krijgen ook in de fondspraktijk hun beslag. Om handvatten te bieden voor het gebruik van AI, inzicht te krijgen in het gebruik en bewustwording te creëren voor de eventuele gevolgen, werkten de fondsen in lijn met de in 2024 in werking getreden EU AI Act gezamenlijk een richtlijn uit voor medewerkers, commissieleden en aanvragers. Elk fonds zal deze vertalen en waar nodig aanpassen naar de eigen praktijk. Ook vormden de fondsen een gezamenlijke werkgroep om kennis uit te wisselen en op te trekken in het onderzoeken van verantwoorde toepassingen van AI in onze subsidie- en bedrijfsprocessen. In samenwerking met een externe partij geeft de werkgroep uitvoering aan een pilot rond de inzet van AI. 

Werk aan Uitvoering (WaU)
Werk aan Uitvoering is een overheidsbreed programma ter verbetering van de publieke dienstverlening. Bij verschillende trajecten binnen dit programma trekken de fondsen samen op. Zo zijn er trajecten gericht op uitwisseling van ervaring en kennis op het gebied van ICT. In 2025 hebben de fondsen gekeken hoe ook de subsidiemanagementsystemen meer op elkaar aan kunnen sluiten. In februari 2025 is de online Fonds Academie in gebruik genomen voor de fondsen. Het platform geeft toegang tot ruim 800 leermodules met verschillende onderwerpen: van communicatievaardigheden tot aan digitale veiligheid. In 2025 zijn er ook verschillende trainingen op locatie georganiseerd o.a. over subsidierecht, gespreksleiding en beargumenteerd schrijven.  Verder is in 2025 een start gemaakt met een algemene onboarding rijkscultuurfondsen specifiek gericht op het rolbewustzijn binnen de context van een Rijksoverheid-organisatie.   

Duurzaamheid
De rijkscultuurfondsen trekken samen op om invulling te geven aan verduurzamingsbeleid, zowel door de voetafdruk van de eigen organisatie in kaart te brengen en deze proactief te verminderen, als door de verschillende culturele sectoren te stimuleren duurzamer te produceren. Enkele fondsen hebben in de afgelopen jaren verduurzamingsbeleid voor hun specifieke sector geïntroduceerd, zoals het Filmfonds. De fondsen voeren regelmatig overleg over verduurzaming met OCW en andere stakeholders. Daarnaast hebben de fondsen input gegeven voor de Routekaart Verduurzaming Cultuur die in november 2025 werd gelanceerd als het startsein voor een klimaatneutrale en circulaire cultuursector in 2050. Ook droegen de fondsen bij aan het Cultuurberaad Klimaat (CBK): een sectorbreed burgerberaad, dat streeft naar een gezamenlijke koers voor de verduurzaming van de culturele sector 

Collegiale samenwerking en overleg
Naast de uitgelichte samenwerkingen is er structureel collegiaal overleg tussen verschillende afdelingen en medewerkers van de 6 fondsen. Zo spreken de directeur-bestuurders elkaar zeswekelijks, en waar nodig vaker, over strategie en beleid. In het fondsdirecteurenoverleg wordt gezocht naar samenwerkingsmogelijkheden, beleid afgestemd en kennis en ervaring uitgewisseld. Verder bestaan er vaste overleggen tussen bijvoorbeeld de beleidsmedewerkers, de juristen en de controllers, evenals werkgroepen met een specifieke opdracht, bijvoorbeeld de eerdergenoemde werkgroepen voor het Caribisch deel van het Koninkrijk, het toepassen van AI en interdisciplinaire aanvragers. In het kader van de Europese privacywetgeving Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) maken de fondsen gezamenlijk gebruik van een onafhankelijke functionaris gegevensbescherming die toezicht houdt op en adviseert over de naleving van de verordening.  

Overzicht samenwerkingsverbanden en -regelingen fondsen 2025-2028

Global Commissioners Meeting 

Het Mondriaan Fonds maakt sinds 2024 deel uit van de Global Commissioners’ Meeting, de vereniging van landen die op de Biënnale van Venetië presenteren. In 2025 is de Global Commissioner’s meeting op verschillende momenten digitaal bijeengekomen. Tijdens de Pavilion Days (10/2025) vond in het Zwitserse Consulaat een hybride presentatie plaats, geïnitieerd door Nederland (Mondriaan Fonds), Finland, Frankrijk en Zwitserland, om de leden van the Global Commissioners Meeting bij te praten over het initiatief voor een formelere verenigingsvorm van participerende landen: de Comitato. De presentatie was in handen van Nederland. 

Samenwerkingspartners 

Zie hier een selectie van verschillende partners waarmee het Mondriaan Fonds samenwerkt.