Aankopen
De regeling Aankopen is bestemd voor Nederlandse musea en andere erfgoedinstellingen die bijzondere objecten willen verwerven. Dit kan voor alle collectiegebieden: van hedendaagse kunst en nijverheid tot oude handschriften en natuurhistorische objecten. Het doel van deze regeling is het vergroten van de kwaliteit en de zichtbaarheid van de Collectie Nederland. De bijdrage gaat naar aankopen die de Collectie Nederland verrijken en die (semi)permanent aan het publiek worden getoond. De bijdrage van het Mondriaan Fonds is maximaal 40% van de aankoopprijs.
In 2025 werden er aanvragen ingediend op het gebied van beeldende kunst en cultureel erfgoed. Het grootste deel van de aanvragen betrof cultureel erfgoed, zoals oude kunst schilderijen en kunstnijverheid. Het aantal aanvragen is ten opzichte van 2024 nagenoeg gelijk gebleven, maar het honoreringspercentage lag lager dan in voorgaande jaren. Het dalen van het aantal gehonoreerde aanvragen is deels te verklaren door de aanscherping van de regeling voor de nieuwe beleidsperiode 2025-2028. In de aangescherpte regeling kan niet aangevraagd worden voor het aankopen van nalatenschappen van makers. Wanneer een beoogde aankoop uit meerdere objecten bestaat, kan alleen worden aangevraagd als deze een ensemblewaarde heeft. Hiermee wordt bedoeld dat de objecten onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Dit leidde tot een groter aantal aanvragen die niet voldeden aan de voorwaarden van de regeling ten opzichte van 2024. De helft van de aanvragen werd gehonoreerd in 2025.
Het Stedelijk Museum Alkmaar ontving een bijdrage voor de verwerving van 2 vroeg zestiende-eeuwse panelen die werden geschilderd door de Meester van Alkmaar. Het oeuvre van de Meester van Alkmaar is klein en bevat ongeveer 12 schilderijen. Zes van deze werken bevinden zich in Nederlandse openbare collecties, maar zijn van wisselende kwaliteit. De 2 panelen werden verworven op een veiling in Parijs en tonen vrouwelijke heiligen in een kloostertuin omringd door exotische vogels en een heuvelachtig landschap. Het Stedelijk Museum Alkmaar wilde al langer de collectie versterken met een werk van de Meester van Alkmaar, die daarin nog ontbrak. Ook voor de Collectie Nederland is deze verwerving van grote meerwaarde. De 2 panelen zijn representatief voor de late middeleeuwen en werpen licht op thema’s als middeleeuwse devotie, geloof en samenleving, werkplaatspraktijken in de vroege Hollandse schilderkunst en de rol van vrouwen in de 16e eeuw.
Het Frans Hals Museum en het Mauritshuis vroegen gezamenlijk aan voor de verwerving van 2 schilderijen van Frans Hals. Vioolspelende jongen en Zingend meisje werden verworven op een veiling in New York en keerde daarmee terug naar Nederland. Het gaat om 2 genrestukken van Frans Hals; afbeeldingen van gewone mensen die alledaagse dingen doen. Dit soort genrestukken waren tot deze aankoop nauwelijks te zien in Nederland en niet vertegenwoordigd binnen Collectie Nederland. De schilderijen zijn afwisselend te zien in het Frans Hals Museum en het Mauritshuis.
Het Mondriaan Fonds heeft in 2025 één aanvraag voorgelegd aan het ministerie van OCW voor een bijdrage uit het Museaal Aankoopfonds. Dit aankoopfonds is bedoeld voor aankopen die van belang zijn voor de verrijking van de Collectie Nederland en niet alleen gefinancierd kunnen worden vanuit het budget van het fonds. Het ministerie van OCW heeft voor deze aanvraag een bijdrage uit het Museaal Aankoopfonds toegekend. Ook dit aantal is ten opzichte van 2024 licht gedaald. In 2022 kondigde voormalig staatssecretaris Günay Uslu aan additionele middelen beschikbaar te stellen voor de bijdrage Aankopen van het Mondriaan Fonds. In 2025 heeft het Mondriaan in het kader van die toezegging een projectsubsidie van € 1.000.000 ontvangen.